Przewodnik

Orawski Park Etnograficzny

Położenie: Państwo: Polska
Region: Małopolska
Miejscowość: Zubrzyca Górna
➨ Zobacz także oferty z: Polska   -    Małopolska   -    Zubrzyca Górna

Opis:

Muzeum - Orawski Park Etnograficzny to muzeum na wolnym powietrzu typu skansenowskiego, gdzie w otwartej przestrzeni zabytkowego parku prezentowane są najciekawsze obiekty drewnianej architektury dworskiej oraz chłopskiej zarówno mieszkalnej, gospodarczej jak i technicznej. Najstarszym obiektem jest XVIII - wieczny Dwór Moniaków wraz z budynkami gospodarczymi.
Muzeum powstało na początku lat pięćdziesiątych XX wieku. Muzeum - Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej jest jednym z tegorocznych partnerów Małoposkiego Instytutu Kultury przy realizacji Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego, które w zubrzyckim skansenie odbędą się 19-20.05.12 w godzinach od 10 do 18. W programie bardzo wiele atrakcji, między innymi - bezpłatne zwiedzanie Dworu Moniaków, tartaku, folusza, spotkanie przy książce z aktorką Dorotą Segdą, wystawa rzeźby z cyklu Udręka czy ekstaza, czyli rzecz o rzeźbie, pokazy narzędzi do obróbki drewna, pokaz maglowania, farbowania i tradycyjnego prania, projekcja filmu o folusznictwie, targi nowości książkowych oraz stoiska z rękodziełem ludowym.
Muzeum - Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej uczestniczy w projekcie Województwa Małopolskiego Bon Kultury. W ramach programu realizwoane są zajęcia Pełny kotlicek zyntycy - niezły wypas na Zubrzycy, podczas których zabieramy uczestników w fascynującą podróż do świata pasterzy z różnych stron świata. Podróż tę zaczynamy w orawskiej bacówce a kończymy w wysokich górach Ameryki Południowej, Azji oraz na pustyniach Afryki.

Zajęcia edukacyjne z regionalizmu.
Od 2001 roku obok tradycyjnego zwiedzania Muzeum prowadzi Zajęcia Edukacyjne z Regionalizmu, które nazwaliśmy Muzealnymi ścieżkami Edukacyjnymi. Są to zajęcia z następujących tematów:
1. "Mistrz i uczeń" czyli malarstwo na szkle
2. "Jak to ze lnem było"
3. "Od ziarna do chleba"
4. "Orawskie zabawki szmaciane"
5. "Ozdoby z bibuły"
Od 2009 roku w ramach zadania " Rozwój Orawskiego Parku Etnograficznego w Zubrzycy Górnej" Muzeum planuje uruchomić w powstających obiektach nowe zajęcia. Wsród nowości powinno znaleźć się stolarstwo, kowalstwo, rolnictwo i pasterstwo, ale także nauka pieśni orawskich związanych z rokiem obrzędowym. Informacje o uruchomionych zajęciach będą podawane na bieżąco.
Od 1 stycznia 2012 roku Muzeum - Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej realizuje zajęcia w ramach nowego projektu regionalnej edukacji kultury Bon Kultury. Pomysłodawcą i organizatorem projektu jest Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego. Bon Kultury skierowany jest do uczniów, grup pozaszkolnych, grup rodzinnych, seniorów, dla każdego kto chce przeżyć niezapomnianą, muzealną przygodę. Muzeum w Zubrzycy Górnej w ramach Bonu Kultury proponuje zajęcia edukacyjne Pełny kotlicek zyntycy, niezły wypas na Zubrzycy. W czasie zajęć zabierzemy Was w przepiękną podróż w przeszłość. Zajrzymy do tradycyjnej bacówki, pachnącej dymem ze świętej watry, sięgniemy do starych bacowskich zabiegów magicznych, sprawdzimy też, jak miewali się pasterze w innych zakątkach ziemi i jak różnorodne zwierzęta wypasali na łąkach, tundrach czy wysoko w górach. Wiedzę połączymy z praktyką. Najmłodsi nauczą się pasterskich zabaw i przyśpiewek zaś ci, którzy uważają, że za bardzo odrośli już od ziemi będą mogli spróbować sił z piscołką bądź pasterskim rogiem oraz zakosztować innych atrakcji. Nie zdradzimy Wam wszystkiego tak od razu! Mamy nadzieje, że zasialiśmy ciekawość w Waszych głowach! Jeżeli tak, to serdecznie zapraszamy na zajęcia w ramach Bonu Kultury do zubrzyckiego skansenu!
Bon Kultury realizowany jest do 31 grudnia 2012 roku. Bon Kultury w postaci karty offsetowej upoważnia jednorazowo do 80 % zniżki na zajęcia. Dystrybucja Bonów Kultury będzie odbywać się przez muzea uczestniczące w projekcie, gminy, szkoły, ośrodki kultury oraz Uniwersytety Trzeciego Wieku.

1. Malarstwo na szkle zostało wybrane ze względu na jego ważną rolę w kulturze ludowej regionu. Chałupa orawska, jej izba biała, to przede wszystkim "listwa", którą zawsze wieńczył rząd obrazów na szkle malowanych. Zajęcia "Mistrz i uczeń" odbywają się w Czarnej Karczmie i prowadzone są przez artystę - malarza Stanisława Wyrtla. Tematem tych zajęć jest poznanie historii malarstwa na szkle, jego tradycji, a także praktyczne poznanie tajników samej techniki malowania. Biorąc aktywny udział w tych zajęciach uczestnik pod kierunkiem artysty samodzielnie maluje obraz na szkle, zachowując tradycyjne reguły powstania takiego obrazu. Czas trwania zajęć 2 godz. Materiały i narzędzia zapewnia organizator. Uczestnik zabiera namalowany przez siebie obraz wielkości 18x24 cm oprawiony w drewnianą ramę.

Cena: 26,-zł od 1 osoby

2. O wyborze tematu "Len" zadecydowała jego istotna rola w gospodarce dawnej Orawy. Len uprawiano tu ze względu na jego szerokie zastosowanie - wyrabiano z niego płótno, robiono powrozy i wytłaczano tak bardzo potrzebny w gospodarstwie domowym olej. W każdej orawskiej chałupie znajdowały się narzędzia służące do obróbki lnu, natomiast warsztaty tkackie posiadali jedynie bogaci gospodarze - zwani knopami. Etapy obróbki lnu oraz produkcję płótna i oleju lnianego można na proponowanych warsztatach oglądać, ale przybywa się tu głównie po to, aby len rafać, czesać, miądlić i ze słomy lnianej uzyskać gotową nić. Zajęcia trwają około 2 godz. Surowce i narzędzia zapewnia organizator.

Cena: 11,-zł od 1 osoby

3. Dawna Orawa, to także "czarny chleb" i "moskol" wypiekany przez każdą gospodynię. Stąd temat "Od ziarna do chleba". W trakcie zajęć uczestnicy młócą cepami, czyszczą ziarno na przatakach, mielą je na żarnach, następnie zarabiają ciasto i przygotowują posiłek z "czarnej" i " białej" mąki w formie "moskoli" lub tradycyjnej kluski. Potrafią więc samodzielnie przyrządzić najprostszy posiłek. Zajęcia odbywają się pod nadzorem instruktorów ubranych w odzienie, w jakie na co dzień ubierali się nasi przodkowie. Zajęcia trwają około 2 godz. Surowce i narzędzia zapewnia organizator.

Cena: 14,-zł od 1 osoby

4. "Orawskie zabawki szmaciane" to powrót do dzieciństwa naszych prababć. Podczas zajęć dzieci zapoznają się z dawnymi rodzajami zabawek a także samodzielnie wykonują z gałganków zabawki przytulanki. Wykonane pod okiem instruktorki lalki dzieci zabierają na własność. Zajęcia te dają dzieciom dużo radości i satysfakcji z własnych umiejętności. Zajęcia trwają około 2 godz. Materiały i narzędzia zapewnia organizator.

Cena: 11,-zł od 1 osoby

5. "Ozdoby z bibuły"- zajęcia te zorganizowano nawiązując do tradycyjnego sposobu dekorowania pomieszczeń papierowymi kwiatami. Wnętrza chałup orawskich przyozdabiano pająkami i kwiatami z bibuły. Na komodzie lub na stole w "świetnicy" ustawiano domowy ołtarzyk, na którym obok figurek świętych stały "pióra" lub "bukrety" z bibuły. Obrazy wiszące na ścianach również dekorowane były takimi ozdobami. Zajęcia trwają 2 godz. Materiały i narzędzia zapewnia organizator. Wykonane przez uczestników ozdoby kwiatowe przechodzą na ich własność.

Cena: 11,-zł od 1 osoby

Powodów wprowadzenia Muzealnych Ścieżek Edukacyjnych było kilka:
- ożywienie działalności Muzeum,
- promowanie tradycyjnej wytwórczości,
- wskazanie na Skansen jako na miejsce spotkań z tradycją i kulturą oraz tworzącymi ją ludami,
- wyjście naprzeciw programowi regionalizmu realizowanemu w szkołach,
- zagospodarowanie nowego sektora zgodne z intencją jego twórców,
- wzbudzenie zainteresowania tradycyjnym rzemiosłem ludzi młodych, tak aby wychować następców, którzy będą kultywować tradycję
- zachowanie tożsamości i znajomość własnej wartości w związku z wejściem naszego kraju do Unii Europejskiej,
- zwiększenie dochodów własnych Muzeum.

Zajęcia o lnie i chlebie odbywają się w obiektach znajdujących się w nowym sektorze skansenu. Te dawne orawskie chałupy i zagrody, bez elektryczności, bez wygód i wynalazków współczesności, wyposażone w sprzęty, które niegdyś były w powszechnym użyciu ożywają śmiechem, śpiewem i pracą a czasem tańcem przebywających w nich młodych i starszych jednakowo zafascynowanych przeszłością.

Na przełomie XVI i XVII w. (w tym okresie pojawiają się pierwsze historyczne wzmianki dotyczące dziejów Górnej Orawy) była pokryta puszczą leśną, wśród której występowały tylko naturalne halizny; nad brzegami rzek, na Babiej Górze powyżej górnej granicy lasów, oraz kilka leśnych polan już wykarczowanych w niewiadomym czasie przez ludność pasterską. Granica pomiędzy Polską a Węgrami nie była ustalona dokładnie. Ostatnią stacją celną od strony Polski była Jabłonka, gdzie w XIV wieku znajdowała się graniczna komora celna. Kolonizację Górnej Orawy rozpoczął w XVI wieku Jerzy Thurzon właściciel Zamku Orawskiego dając osadnikom "wolniznę" najczęściej na dziewiętnaście lat. Osadnikami byli najczęściej chłopi pańszczyźniani zbiegli z majątków panów polskich Komorowskich, Zebrzydowskich czy Ogińskich. Koloniści osadzani byli przez panów Zamków Orawskich na prawie wołoskim. Ciosem dla młodego osadnictwa okazały się walki wyznaniowe pomiędzy katolikami a protestantami, które wkrótce po założeniu wsi objęły Orawę. Chłopi polskiego pochodzenia opowiedzieli się za katolicyzmem, natomiast panowie z Zamków Orawskich za protestantyzmem. Chłopi górnoorawscy pod wodzą swoich sołtysów stawili zbrojny opór. Zwycięstwo katolicyzmu na Górnej Orawie przyniosło w 1674 roku nobilitację Mateuszowi Moniakowi sołtysowi Zubrzycy Górnej i kilku innym sołtysom orawskim. Nobilitowani Moniakowie wznieśli dwór zachowany do obecnych czasów, służący odtąd za siedzibę szeregom pokoleń sołtysiej rodziny.

Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej - ten piękny bastion kultury na kresach państwa polskiego powstał na skutek aktu darowizny dokonanego w 1937 r. na rzecz Skarbu Państwa polskiego, w rezultacie starań ówczesnego konserwatora zabytków Bohdana Tretera, przez rodzeństwo Joannę Wilczkową i jej brata Sandora Lattyaka (Łaciaka), ostatnich spadkobierców sołtysiej rodziny Moniaków .Na mocy powyższego aktu Skarb Państwa stał się właścicielem posesji o powierzchni ponad czterech hektarów, w skład której wchodzi zabytkowy dwór z również zabytkowymi budynkami gospodarczymi w otoczeniu parku o wspaniałym starodrzewiu. Testament ofiarodawców mówi : "Życzeniem naszym jest zabezpieczenie dla przyszłości starodawnego charakteru tego osiedla dworskiego w formie muzeum, w którym by znalazły pomieszczenie również ruchomości należące do rodziny z historią dworu i tej ziemi związane ". Po śmierci ostatniej z rodu Joanny Wilczkowej w 1951r., która zamieszkiwała starodawną siedzibę rodową na zasadzie dożywocia, zniszczony dwór wraz z zespołem budynków gospodarczych został przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków dr Hannę Pieńkowską starannie odnowiony. Cenny ten zabytek i pokaźny obszar ziemi pozwoliły na podjecie myśli zorganizowania tutaj Muzeum na wolnym powietrzu dla regionu Orawy.

Wychodząc z odległej przeszłości historycznej i obrazu polskiej Orawy z przed niedawnych kilkudziesięciu lat organizatorzy Muzeum dążą do przedstawienia na terenie Orawskiego Parku Etnograficznego całokształtu kultury tego regionu. Mamy tu więc budownictwo mieszkalne z jego ciekawą architekturą i wyposażeniem wnętrz, budownictwo związane z gospodarką rolno-hodowlaną, tak typową dla Orawy, które reprezentują zabudowania gospodarcze, lamus i piwnica do przechowywania płodów rolnych, pasieka z ciekawymi typami uli . Są tutaj wiejskie zakłady przemysłowe które zaspokajały potrzeby wsi jak: tartak, folusz , kuźnia i olejarnia.

Obok sołtysiego dworu i chałup chłopskich, zamożnych i biednych, reprezentujących różne części Orawy mamy dwie karczmy, które w życiu wsi orawskiej odgrywały niepoślednią rolę nie tylko jako miejsce zabaw i pijaństwa, ale jako centrum życia społeczno towarzyskiego, stanowiły bowiem miejsca spotkań całej wsi.

Czołowy obiekt i najcenniejszy zabytek Muzeum - dwór Moniaków wraz z budynkami gospodarczymi obrazuje życie drobnej warstwy szlacheckiej. Stojąc przed licowa ścianą dworu stwierdzamy, że nie pochodzi on z jednego okresu historycznego. Jego lewe skrzydło jest przypuszczalnie starsze i według tradycji rodzinnej pochodzi z XVII w. Prawe jest datowane, na potężnym sosrębie w świetlicy wyrysowano datę 1784r. Architektura dworu wywodzi się z lokalnego budownictwa, którego typowym przedstawicielem jest tzw. " chałupa z wyżką". Dwór Moniaków to jakby podwojona chałupa tego typu, której cechą charakterystyczną jest galeryjka tzw. "przedwysce", umieszczona na półpiętrze. Z tego ganeczku wiodą drzwi do nie użytkowanych niemieszkalnych komór zwanych wyżkami, pełniących rolę pomieszczeń magazynowych. Dach zbliżony do czterospadowego miękko okrywa dwór gontowym płaszczem. W jego frontowej połaci widnieją dymniki służące do wyprowadzania dymu na zewnątrz, dwór bowiem, co stanowi o jego unikatowości jest kurny. Typowe dla dawnego budownictwa orawskiego odrzwia łukowe wiodą do sieni. Urzekające wnętrze dworu wprowadza widza w klimat minionej epoki. W prawej ścianie sieni widnieją otwory - "czeluście" dwu pieców, które przebijając ścianę działową ogrzewają sąsiednie pomieszczenia mieszkalne. Belki sieni i sąsiedniej "czarnej" izby - kuchni, do której wiodą drzwi w lewej ścianie sieni, poczerniały od co najmniej dwu wiekowego osadzania się na nich dymu.
Wnętrze czarnej izby uderza wysokim umieszczeniem pułapu w związku z kurnym charakterem budynku. W narożu izby znajduje się potężnych rozmiarów piec pozbawiony przewodów kominowych. Przed otworem pieca na nalepie to jest cokole kamiennym rozpalano otwarte ognisko. Dym tego ogniska krążył swobodnie po całej izbie, w szczególności wisiał chmurą w górnej jej części, stąd poruszanie się w izbie wymagało pochylonej postawy by uniknąć łzawienia oczu i krztuszenia się.
Na zewnątrz wydostawał się on na strych otworem zwanym "woźnicą" w powale izby nad nalepą lub otwartymi drzwiami do sieni. Cokół nalepy łączył się z kamiennym piecem ogrzewczym. Gdy płomień ogniska rozpalanego na nalepie gasł wsuwano rozżarzony węgiel drzewny w czeluść pieca zamykając otwór płaskim kamieniem.
Podobny lecz mniejszych rozmiarów piec znajduje się przy drzwiach do sąsiedniej izby "świetnicy". Poczerniałe od dymu ściany czarnej izby czyszczono olejem lnianym, stąd błyszczą w ciemnościach izby piękną politurą, która podnosi ich czerwono-czarny kolor.
Na belkach umieszczonych wysoko pod powałą izby układano drewno w celu wysuszenia.
Stąd do wyposażenia izby należała drabina służąca do układania i zdejmowania drewna oraz "gnatek" - kloc służący do rąbania. Pod pułapem również na kołkach zawieszano połacie słoniny i wianki kiełbas w celu uwędzenia. Oświetlenie izby, oprócz blasku płynącego z ogniska, stanowił kaganek napełniony olejem lub topionym masłem, z oszczędności jeden, ustawiony w okienku pomiędzy izbą czarną a świetnicą.
Izba czarna nie miała podłogi tylko glinianą polepę. Była ona pomieszczeniem nie tylko dla ludzi, ale także w czasie zimy i wczesnej wiosny dla młodego inwentarza, który trzymano w "wydylowanym" pokrytym podłogą z żerdzi narożu. Tutaj także znajdują się jasła, w które wkładano karmę dla zwierząt. W izbie czarnej odbywało się wiele czynności gospodarczych; tutaj gotowano na otwartym ognisku pożywienie dla domowników, ustawiając garnki na "dryfusach" - trójnogach, aby zapobiec przypalaniu się potraw. Nad otwartym ogniskiem wisiał stale kocioł do grzania wody zawieszony na łańcuchu lub haku drewnianym. Na "kamieniach" czyli żarnach mielono ziarno na mąkę, wstępnie tłuczono sól lub jęczmień na krupy, w maśniczce robiono masło, w wielkich kadziach kiszono kapustę.
Z czarnej izby drzwi prowadzą do świetnicy, tutaj znajduje się podłoga zwana w gwarze orawskiej "fosztami". Świetnica w dworze Moniaków, jakkolwiek posiada typowo orawski ludowy wystrój niemniej służąc rodzinie szlacheckiej, zawiera bogatsze nieco umeblowanie i brak w niej żerdek z odzieżą charakterystycznych dla chłopskich wnętrz mieszkalnych.
Głównym elementem dekoracyjnym tej izby jest ozdobna kilkupiętrowa półka zwana na Orawie "listwą", zawieszona na ścianie szczytowej na wprost wejścia. Półkę zapełnia górą długi rząd prymitywnych obrazków malowanych na szkle przez anonimowych artystów wiejskich. Poniżej biegnie rząd talerzy, często ręcznie malowanych. Trzecią linię tworzą wiszące na kołkach półki kubki fajansowe i porcelanowe tzw. siałki. Wśród mebli znajdujących się w świetnicy zwraca uwagę stół zdobiony intarsjowaniem o tematyce biblijnej.
Urządzenie prawego skrzydła dworu odpowiada charakterowi wnętrz XIX wiecznych skromniejszych dworków ziemiańskich. Świetlicę, najbardziej reprezentacyjną izbę dworu wypełniają meble w stylu Biedermeyer i Ludwika Filipa. Na kredensie ustawiono niewielki zbiór porcelany. Wnętrza mieszkalne oświecano lampami naftowymi i świecami. Ze świetlicy drzwi prowadzą do dawnej kancelarii sołtysiej. Alkierzyk za świetlicą zamieszkiwały kobiety.

Zachowane dawne budynki gospodarcze Moniaków, nieco późniejsze od dworu, ustawione od północy w nieregularny czworobok, wykorzystano w celu przedstawienia różnych działów gospodarki orawskiej.
Najliczniejszą warstwę górnoorawskiego społeczeństwa tworzyli chłopi: bogaci, średniozamożni i biedni. Sposób życia średniozamożnego chłopa przedstawia chałupa stanowiąca własność Franciszka Kota z Zubrzycy Górnej, zbudowana w r 1869.Chałupa ta, podobnie jak dwór, posiada piętrową nadbudowę, w której mieści się wyżka, a wzdłuż jej ściany biegnie przedwysce, na którym suszono len i bieliznę. Zgodnie z panującą regułą, chałupa ustawiona jest licem do południa. Dach domu charakteryzuje się formą czterospadową, z ułożonych starannie gontów; w jego frontowej połaci umieszczone są dymniki (dom jest kurny). Piękne odrzwia łukowe, ozdobione motywem wschodzącego słońca, wiodą do sieni umieszczonej w szczycie budynku. Z sieni drzwi prowadzą do czarnej izby, której wyposażenie jest podobne jak w dworze Moniaków, tylko izba jest rozmiarami mniejsza, a sprzęty uboższe. Za czarną izbą znajduje się świetnica, w której znajduje się łóżko z pościelą wyprawową gospodyni. Na żerdkach w pobliżu pieca zawieszano świąteczne ubranie. Na szczytowej ścianie umieszczano listwę z obrazami i ozdobnym naczyniem. Orawskie wnętrza mieszkalne wyposażone były w sprzęty własnego wyrobu.
Stojąca na prawo od bramy głównej wiodącej do muzeum duża chałupa jest domostwem bogatego chłopa z Jabłonki, z terenu Kotliny Orawsko-Nowotarskiej, gdzie występują zamożniejsze gospodarstwa. Pochodzi z r. 1839; budulec świetnie wytrzymał próbę czasu. Jest to również chałupa z wyżką, o planie dworkowym z sienią pośrodku, która dzieli lewe skrzydło składające się z izby czarnej, świetnicy, alkierza i komory, od prawego skrzydła złożonego z dwu nieopalanych izdebek. Dom kryty jest słomą i gontem.

Blisko dzwonnicy stoi chałupa chłopa biednego . Chałupa ta łączy część gospodarczą i mieszkalną pod jednym dachem. Mieszkalna składa się z jednej sionki, czarnej izby kurnej, której wyposażenie stanowią najkonieczniejsze sprzęty, oraz ze świetnicy - malutkiej izdebki opalanej z kuchni. Część gospodarcza składa się ze stajenki na jedną krowę, szopy i wiaty.

Domem zasobnym, świadczącym o wysiłku artystycznym włożonym w jego wykonanie, jest chałupa z wyżką z Jabłonki, zwana od nazwiska właściciela chałupą Paś-Filipka . Pochodzi ona z r. 1843, zawiera jednakże elementy starsze, jak sosręb w alkierzu z r. 1765. Przedstawiono w niej dawne tkactwo orawskie. We wnętrzu domu, o cechach wyposażenia z lat międzywojennych, stoją trzy warsztaty tkackie, na których tkano płótno, chodniki-kobierce i sukno. Dom spełnia funkcje warsztatu produkcyjnego i pomieszczenia mieszkalnego, więc cenniejsze przedmioty, np. pościel wyprawową córki, przeniesiono do sąsiedniej "komnatki".

W Muzeum prezentowane są także cztery chłopskie zakłady przemysłowe : olejarnia pochodząca z Lipnicy Małej , kuźnia , tartak i folusz . W olejarni wyrabiano z siemienia lnianego olej. Siemię lniane tłuczono w stępach na mąkę, po czym masę podgrzewano w kociołku umieszczonym w kamiennym, kurnym piecyku i wkładano do lisicy - drewnianej prasy; następnie przez uderzanie taranami, tj. drewnianymi młotami, tłoczono olej. Kuźnia to mały budyneczek nakryty dachem z dużym okapem nadwieszonym nad wejściem. We wnętrzu znajduje się charakterystyczny piec, w którym miechem podsycano ogień.

Nad potoczkiem stoją tartak i folusz. W foluszu za pomocą gorącej wody spilśniano sukno przeznaczone do wyrobu ubrań. Tartak odznacza się ciekawym mechanizmem świadczącym o wysoko rozwiniętym zamyśle technicznym chłopów. W pobliżu dworu znajduje się pasieka złożona z 13 uli. Otacza ją płotek z tyniorek - rodzaju dranic dartych z żerdzi. Do obiektów reprezentujących tzw. małą architekturę należy zabytkowa dzwonnica przeniesiona z przysiółka Zimna Dziura w Zubrzycy Górnej. Stojąca na niskiej podmurówce dzwonnica ma konstrukcję zrębową. Ściany nachylone są skośnie ku środkowi i szalowane deskami. Na tej konstrukcji umieszczono nadbudowę o prześwitowych okienkach, gdzie znajduje się XVII- wieczny dzwonek.

Przechodząc od strony folusza przez wąską bramę, napotykamy dwie wielobudynkowe zagrody. Dalsza, z pobielanymi budynkami gospodarczymi w układzie jednorzędowym, przeniesiona została z Chyżnego . Obok po przeciwnej stronie drogi, kompletowana jest zagroda typu "L", a na razie stoi chałupa z 1859r. z Lipnicy Małej. Dwurzędowa zagroda z zachowanym starym sadem, ogródkiem, kuźnią i wolno stojącą piwnicą w stoku, znajdująca się na pierwszym planie, to zagroda rodziny Misińców. Reprezentuje typ budownictwa z przełomu wieku, z charakterystycznym dachem naczółkowo-przyczółkowym. Wnętrza już jednotraktowe, układ asymetryczny ze słynną "bez sień izbą". Jeśli przejdziemy przez potok , zobaczymy budynek Świetlaka pochodzący z pierwszej połowy XX w. Obok na rozległej polanie zastaniemy przykłady budownictwa pełnozagrodowego. Jest tu XIX-wieczna chałupa z Piekielnika z wyżką , za nią zagroda jednobudynkowa z Zubrzycy Górnej. Po przeciwnej stronie drogi stoi dwubudynkowa zagroda z lat trzydziestych XX w., stanowiąca niegdyś własność Czarniaków z Zubrzycy Górnej. Budynek mieszkalny i gospodarczy łączy szeroka, dwuskrzydłowa brama pod gontowym zadaszeniem. W niewielkim oddaleniu drewniana szkoła z przełomu XIX i XX w., przeniesiona z Lipnicy Wielkiej wraz z częścią autentycznego wyposażenia.

Okolica

Położona na południowych skłonach Beskidu Wysokiego Górna polska Orawa jest piękną i ciekawą krainą, której uroda została stosunkowo późno dostrzeżona. Obejmuje ona swoim zasięgiem część Kotliny Orawsko - Podhalańskiej oraz południowe stoki Beskidu Wysokiego tj. Pasma Babiogórskiego i część Działów Orawskich. Od południowego zachodu zamyka ją granica Państwa, na tym odcinku bowiem Orawa sąsiaduje ze Słowacją.

W północnej jej części ciągnie się pasmo Karpat. Z łagodnego, niewysokiego ciągu gór wyróżnia się Babia Góra (1725 m.n.p.m), królowa Beskidu Wysokiego, rozległy masyw o spokojnych, harmonijnych kształtach. Ku południowi góry przechodzą w łagodne pogórze. Wzdłuż dolin ciągną się łańcuchami wsie orawskie wychodząc gdzie niegdzie w postaci samotniczych osiedli na wzgórzach. Część południową Górnej, polskiej Orawy zajmują tzw. Bory, tj. kompleks torfowisk zwanych tutaj "puściznami".
Będąc na Orawie, nie można pominąć najstarszego zabytku, jakim jest drewniany kościół w Orawce wybudowany przez księdza Jana Szczechowicza, z niepowtarzalną polichromią wnętrza. Przyjmuje się, że rozpoczęcie prac nastąpiło w 1651 roku, w 1656 roku wzniesiono dzwonnicę. Konsekracja nastąpiła jednak dopiero w 1715 r. W 1728 r. od wschodu do prezbiterium dobudowana została kaplica p.w. Matki Boskiej Bolesnej. Ołtarz główny, z obrazem patrona kościoła i parafii św. Jana Chrzciciela na Puszczy, pochodzi z XVII w. Na uwagę zasługują również liczne na Orawie kamienne figury przydrożne.

Wystawy stałe

1. Dwór Moniaków z wnętrzami archaicznymi, kurnymi z XVII wieku.
2. Dwór Moniaków - pomieszczenia szlachty orawskiej z XVIII wieku. Zabytków.
3. Układ przestrzenny dworu z zabudowaniami gospodarczymi
4. Olejarnia. Część pierwsza - stępy.
5. Olejarnia. Część druga - prasa typu klinowo - taranowego
6. Pasieka orawska - ekspozycja uli kłodowych typu „stojakowego".
7. Zagroda Paś - Filipka z wystawą tkactwa orawskiego z XIX
8. Chałupa beskidowa Kotta - średniozamożnej rodziny orawskiej z drugiej poł. XIX wieku.
9. Kuźnia. Pokazanie charakteru XIX wiecznej kuźni orawskiej.
10.Folusz. Miejsce gdzie pokazany jest sposób spilśniania sukna.
11.Tartak. Obiekt ukazujący stary sposób obróbki drewna.
12.Wozownia - chłopskie środki transportu, wozy.
13.Chałupa Dziubka z kotliny Orawsko - Nowotarskiej z ekspozycją weselną
14.Zagroda biedniacka - z końca XIX wieku, budownictwo typowe dla rodzin biednych
15.Dzwonnica konstrukcji zrębowo - słupowej na planie kwadratu,
16.Chałupa Omylaka z II poł. XIX wieku. Wystawa poświęcona Piotrowi Borowemu.
17.Zagroda Misinców (in situ)z przełomu XIX i XX w. z częściowym wyposażeniem.
18.Zagroda z Chyżnego z wystawą makatki orawskiej, wyposażenie z początku XX wieku.
19.Zestawienie małej architektury - płotki, mostki, studnie, altany
20.Lamus - forma zewnętrzna ukazująca kulturę szlachecko - plebańską.
21.Chałupa z Piekielnika -Ekspozycja stolarstwa, kołodziejstwa, snycerstwa, ludowej rzeźby.
22.Wystawa biograficzna poświęcona pisarce z Orawy Annie Przemyskiej.
23.Zagroda Miraja z początku XX wieku, odbudowana na terenie skansenu w 2006 roku.
24.Kościół przeniesiony z Tokarni pw. Matki Bożej Śnieżnej,
25.Bacówki zrekonstruowane na terenie skansenu


Wystawy czasowe

1. ,,Starym zwyczajem z życzeniami''- wystawa zorganizowana w Dworze Moniaków jako uzupełnienie wystaw stałych w miesiącu styczniu i częściowo w lutym. Celem wystawy było ukazanie zwiedzającym orawskich gwiazd kolędniczych, światów choinkowych oraz pocztówek z życzeniami ze zbiorów własnych i kartek świątecznych pokonkursowych. Przypomniano historię kartki świątecznej, której pierwszy druk ukazał się w 1843 roku w Anglii (pomysłodawcą wydania pierwszej kartki był pierwszy dyrektor Muzeum Wiktorii i Alberta w Londynie). W dworze Moniaków w okresie karnawału można było zobaczyć kartki świąteczne z różnych okresów i poznać technikę ich wykonania przez orawskich uczniów. Wystawa była udostępniona podczas zwiedzania stałych dworskich wystaw. Czynna do 15 lutego 2009 roku.

2. ,,Od niedzieli palmowej do dyngusa''- to wystawa pokonkursowa wielkanocnych kołatków i koszyczków na święcone uzupełniona o palmy ze zbiorów Muzeum. Wystawa otwarta została 17 kwietnia 2009 we wnętrzach Dworu Moniaków. W otwarciu uczestniczyło 80 osób. Podczas otwarcia wystawy zostały wręczone nagrody zwycięzcom konkursu ,,Koszyczki na święcone i kołatki". Wystawa była czynna do 3 maja 2009 roku Obejrzeli ją wszyscy zwiedzający w tym czasie dwór Moniaków.

3. ,,Skarby orawskich wsi''- wystawa fotograficzna ze zbiorów własnych Muzeum zorganizowano w kwietniu 2009 roku. Na wystawie można było oglądać głównie czarno - białe fotografie przydrożnych figur i kapliczek autorstwa Antoniego Krzewniaka, Piotra Krzywdy, Jolanty Flach, Romana Cioka, Władysława Wernera. Wystawiono 59 fotografii w chałupie Dziubka. Na otwarcie wystawy przybyli: uczniowie ze szkół podstawowych Orawy wraz z nauczycielami i dyrektorami. Wystawę obejrzało około 150 osób. Z wpisów w księdze pamiątkowej wynika, iż wystawę podziwiali członkowie Oddziału Orawskiego Związku Podhalan, goście z USA, Słowacji, Chorzowa, Radomska, dzieci z Ośrodka Szkolno- Wychowawczego z Krakowa. Wystawa czynna była do 31 maja 2009 roku.

4. ,,Książka pod dachami Orawy''- cykliczna wystawa jednodniowa ze zbiorów biblioteki muzealnej oraz zbiorów domowych Orawian. W dniu 25 maja 2009 roku obok chałupy Dziurczaka przy bibliotece muzealnej Zacni Miłośnicy Książki prezentowali swoje biblioteki domowe oraz o ulubionych książkach opowiadali: pani Maria Barnaś i pan Franciszek Adamczyk z Lipnicy Wielkiej, pan Maciej Motor Grelok z Sidziny - prezes Zarządu Głównego Związku Podhalan, pan Jan Łabus z Jabłonki. Pan M. Motor - Grelok zaprezentował m.in. Tryptyk Rzymski oraz Pamięć i tożsamość Jana Pawła II, Moja droga do Polski i Gazda Piotr Orawy ks. dr F. Machaya, Sąd grzesznika sam nad sobą Piotra Borowego, Kościół w Chochołowie Jana Dobraczyńskiego, Na Skalnym Podhalu K. Przerwy - Tetmajera. „Kiedy w domach, które odwiedzam, widzę pokaźne biblioteki rodzinne, to rośnie mój szacunek dla domowników. To świadectwo o ich trwaniu w poszanowaniu rzeczy nieprzemijających, do których należy słowo pisane"- mówił pan M. Grelok. Pan F. Adamczyk opowiedział o książkach, do których z racji swoich zainteresowań często wraca, a są to: Ten Inny Ryszarda Kapuścińskiego, Piękne granie Roberta Coopera, Pamięć i tożsamość Jana Pawła II, Filozofia po góralsku ks. prof. Józefa Tischnera, ale także Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej. „Nie patrzmy na Europę, jak na obcy twór - przekonywał - naszym obowiązkiem i zadaniem jest wspierać i rozwijać dzieło Chrześcijańskich Demokratów dla dobra narodów europejskich". Pani M. Barnaś ujęła wszystkich wspomnieniem o swoim ojcu, który znał na pamięć Pana Tadeusza, a także opowieścią o miłości do książek: „Wszystko co dobre w moim życiu zawdzięczam książkom, które towarzyszyły mi od najmłodszych lat". Pan J. Łabus mówiąc o spotkaniu z książką na dłużej zatrzymał się na pasji swego życia, czyli wędrówkach terenowych i przewodnictwie górskim. Udostępnił numery miesięcznika Poznaj swój kraj, przewodniki od najstarszych po wydawane obecnie oraz mapy turystyczne z różnych okresów. Na spotkanie przybyli m.in. dyrektorzy jednostek kultury, panie bibliotekarki z okolicznych miejscowości gminy Jabłonka i Lipnica Wielka, pani L. Czubernat z Miejskiej Biblioteki Publicznej w Nowym Targu, nauczyciele, dyrektorzy miejscowych szkół oraz miłośnicy Skansenu. Zawitał także gość z Tczewa - zastępca redaktora naczelnego Gazety Przemysłu Drzewnego.

5. Wystawa ,,Wierchy i wiersze" obrazów Moniki Tlałki. Na wernisaż, który odbył się w dniu 5 czerwca na terenie Muzeum w starej szkole przybyło 40 osób. Na wystawie można było oglądać obrazy olejne, akwarele, pastele oraz rysunki wykonane techniką sepii i ołówka. Znakomitym komentarzem do obrazów przedstawiających orawskie pejzaże są wiersze Zbigniewa Tlałki i Jerzego Tawłowicza, które podczas otwarcia wystawy czytali autorzy.

6. Wystawa „Orawski strój" i jego prezentacja podczas Festynu Szlakiem Solnym przez Orawę w dniu 14 czerwca 2009. w Jabłonce. Prezentację starych orawskich strojów ze zbiorów muzealnych prowadzili pracownicy Muzeum: kustosz Jadwiga Pilch i etnograf Marcin Kowalczyk. Przedstawiono krótką charakterystykę orawskiego stroju, jego odmiany i rolę w dawnym społeczeństwie wiejskim. Zaprezentowano dawne stroje ze zbiorów muzealnych dokonując porównania ze współczesnym strojem Górali Górnoorawskich. Przy prezentacji pomagali członkowie zespołu regionalnego.

7. Wystawa „Z rośliną w tle" zorganizowana przez Babiogórski Park Narodowy i Muzeum - OPE w chałupie Dziubka na terenie Skansenu poświęcona roślinnym symbolom. Czynna w okresie 26.07.2009 - 30.09.2009. Na wystawie zaprezentowano obrazy oleodruki z rośliną w tle ze zbiorów Muzeum. Rośliny niemal zawsze towarzyszyły człowiekowi. Początkowo dawały jedynie schronienie lub stanowiły pokarm, jednak z czasem także ubierały, leczyły i zdobiły. W miarę rozwoju osadnictwa i cywilizacji stworzyły swój" tajemny szyfr znaczeń"...

8. Dożynkowy czas - Plony Orawskiej Ziemi - wystawa z cyklu ,, Dorobek wsi orawskich", czynna od 15 sierpnia do 9 września 2009 roku. Zorganizowana na terenie posiadłości dworskiej, dla podkreślenia, że już na przełomie XVI i XVII wieku dożynki gościły na dworach. W XIX wieku wzorem dożynek dworskich zaczęto urządzać dożynki chłopskie, później gminne, powiatowe, parafialne. Dożynkom zawsze towarzyszyły tańce, śpiew, zabawa. Na wystawie można było zobaczyć plony orawskiej ziemi, a także narzędzia rolnicze. Mottem przewodnim wystawy był wiersz orawskiego poety Jana Czerwienia ,,Ośpiewane zbiyrki'' z tomiku wierszy ,,Tobie Orawo'' który nawiązywał do zbierania plonów ziemi oraz krajobrazu orawskiego po żniwach. Uzupełnieniem wystawy był pokaz ziół w dzwonnicy związany ze Świętem Wniebowzięcia NMP. Uroczystość ta obchodzona jest w kościele od VII wieku. Jest to najstarsze święto Maryjne, którego ludowa nazwa brzmi M. Boska Zielna, a Zielna - gdyż Maryja jest patronką ziół, kwiatów, zbóż, owoców. Legenda mówi, że gdy apostołowie przybyli na pogrzeb Matki Bożej spóźniony Tomasz Apostoł poprosił o otwarcie grobu Maryi i wtedy zobaczono pusty grób a na miejscu ciała piękne ułożone kwiaty. Na pamiątkę w tym dniu bukiety kwiatów i ziół niesie się do kościoła celem poświęcenia i składa się w ofierze M. Bożej. Poświęcony bukiet nabiera niezwykłych mocy leczniczych i dobroczynnych. Wieszano je więc w domu wokół obrazów M. Bożej i przechowywano je przez cały rok.

9. Wystawa „ Jak noszono się na Orawie" i prezentacja stroju na XXXIII Targach Sztuki Ludowej Cepeliada w Krakowie w dniu 29 sierpnia 2009. Prezentację starodawnych orawskich strojów ze zbiorów Muzeum -OPE prowadzili pracownicy Muzeum: kustosz Jadwiga Pilch i etnograf Marcin Kowalczyk. Po krótkim opisie orawskiego stroju, jego historii i roli zaprezentowano dawne stroje ze zbiorów muzealnych oraz współczesne stroje z polskiej Orawy. Stroje prezentowali członkowie zespołu regionalnego, demonstrując je przed zgromadzoną publicznością.

10. 6 października 2009 roku odbyło się w Muzeum - Orawskim Parku Etnograficznym otwarcie wystawy pt „Wrzesień pod otwartym niebem - 1939 rok na Orawie". Na wystawie wykorzystano eksponaty z prywatnych zbiorów pana Adama Leśniaka z Sidziny, pana Andrzeja Chytkowskiego z Krakowa oraz z własnych zbiorów muzealnych. Wystawa odbyła się w Muzeum - Orawskim Parku Etnograficznym w chałupie Dziubka. Przy prezentacji wystawy zabrali głos zaproszeni goście. Najpierw Pan Andrzej Chytkowski opowiadał o początkach kampanii wrześniowej na terenie południowej Polski. Mówił m.in.:„ 1 września o godz.7.30 dowódca 1 pułku Korpusu Ochrony Pogranicza pod Tatrami - płk Gaładyk telefonował do sztabu, że cała dolina Orawy jest pełna setek czołgów, samochodów pancernych i transportowych sunących na Jabłonkę, Spytkowice i Czarny Dunajec. Skrzydło to wymagało natychmiastowego wzmocnienia, gdyż w granitowym bastionie obronnym Tatr tworzyła się luka, otwierająca drogę w otwartą dolinę Wisły. Przełamanie się większych sił pancernych od południa przesądziłoby o losie armii „Kraków" i całego polskiego frontu. Zaskakujące uderzenie XXII korpusu pancernego gen. Kleista ze Słowacji mogło zachwiać całym systemem obronnym kraju. W obliczu tak poważnego zagrożenia gen. Szyling podjął błyskawiczną decyzję, której nawet nie uzgadniał z Dowództwem Naczelnym, wysyłając pod Chabówkę i Jordanów 10 Brygadę Kawalerii Zmotoryzowanej (BKZ) płk Stanisława Maczka. Wtedy była to jedyna wielka jednostka w polskiej armii całkowicie zmotoryzowana, silna i ruchliwa, posiadająca dużą siłę ognia....Upadek Wysokiej był oczywistą konsekwencją miażdżącej przewagi liczebnej i technicznej wroga, który skierował swe pancerne zagony w stronę Naprawy, oraz przez Jabłonkę i Czarny Dunajec w kierunku Nowego Targu". Następnie pan Adam Leśniak opowiadał o działaniach oddziałów partyzanckich w okolicy Babiej Góry. Niezwykle interesująco opisywał własne przeżyciach z okresu okupacji, bowiem był członkiem jednego z oddziałów partyzanckich. Eksponaty, które pokazywał były oryginalnymi przedmiotami z okresu II wojny światowej, np. hełm żołnierza polskiego spod Wysokiej. Na otwarciu wystawy wykorzystano też nagranie magnetofonowe ze wspomnieniami pilota Aleksandra Rudkowskiego, który został zestrzelony nad Orawką 3 września 1939 roku. Na wystawie byli obecni kapitan Stanisław Gabryś - komendant placówki Straży Granicznej w Lipnicy Wielkiej, major Józef Rudnicki - zastępca komendanta, a także dyrektor Centrum Kultury w Jabłonce, dyrektor Centrum Kultury i dyrektor Gminnej Biblioteki w Lipnicy Wielkiej, emerytowany dyrektor Liceum Ogólnokształcącego w Jabłonce, uczniowie i nauczyciele i dyrektorzy szkół z Zubrzycy i Orawki, a także wielu zacnych Gości. Wystawie przygrywała kapela Hajduki działająca przy Zespole Szkół w Zubrzycy Dolnej.

11. W dniu 21.11.2009 r. w Czarnej Karczmie Orawskiego Parku Etnograficznego została otwarta wystawa pt. Miniony czas - godziny, ze zbiorów muzealnych oraz prywatnych kolekcji. W większości zegary pochodzą z XVII i XIX wieku, są to tzw. shwarzwaldy wytwarzane przez małe warsztaty w górach Schwarzwaldu w południowo - zachodnich Niemczech, przy granicy ze Szwajcarią i Francją. Są to zegary wahadłowe, których metalowe kółka osadzone są w drewnianych ściankach osłaniających mechanizm. Najstarsze to zegary, na których znajdowała się malowana tarcza z godzinami i wskazówkami, zdobione ręcznie namalowanymi różyczkami najczęściej na półkolistym zwieńczeniu oraz w narożach. Zaprezentowano też zegar ze ścianką przednią wykonaną z porcelany, oraz z ścianką frontową drukowaną jak w oleodrukach z widokiem gór i tarczą zegara pośrodku. Wszystkie Schwarzwaldy to zegary, które wydzwaniały najczęściej pełne godziny, niektóre z nich to tzw. kukułki. Na wystawie znalazły się też zegary kominkowe, oraz zegary, których obudowy zostały wykonane przez miejscowych artystów, natomiast mechanizm pochodził z budzika. Zegary wypożyczone z prywatnej kolekcji, również shwarzwaldy, doskonale odrestaurowane oraz wszystkie na chodzie.

12. Wystawa „Tradycyjny wystrój izby chłopskiej na Orawie" na święta Bożego Narodzenia w Staromiejskim Centrum Kultury Młodzieży w Krakowie. 23.11.2009. Na wystawie odbył się pokaz i wykonywanie ozdób świątecznych; pająków, aniołków, światów z dziećmi z krakowskich szkół. Zajęciom towarzyszyły opowieści gwarą o tradycjach andrzejkowych, adwentowych i okresie Świąt Bożego Narodzenia. W wystawie wzięło udział 120 dzieci w wieku wczesnoszkolnym.

13.Idą Gody - wystawa świąteczna w pomieszczeniach stałych ekspozycji muzealnych. Ukazanie rekwizytów bożonarodzeniowych i kolędniczych ze zbiorów Muzeum: podłaźnika, choinki, ozdób świątecznych, szopki, gwiazdy betlejemskiej, skrzydeł anielskich, stołu wigilijnego. Wystawę wzbogacono opisami znaczenia symboli bożonarodzeniowych oraz góralską legendą o choince. Czynna od 19 grudnia 2009 do 2 luty 2010 roku.

14. Od grudnia 2009 w Muzeum - Orawskim Parku Etnograficznym czynna jest wystawa poświęcona Romom pn. „Romowie w Karpatach". Wystawa dotyczy życia, kultury i barwnego folkloru Romów, grupy etnicznej zamieszkującej Karpaty. Na wystawie wykorzystano materiały pochodzące ze zbiorów Muzeum oraz prywatnych kolekcji. Są to fotografie, czasopisma i książki o tematyce romskiej oraz nagrania zespołów romskich. Cyganie to jedyna mniejszość etniczna pozbawiona swojej ojczyzny a przy tym nie roszcząca żadnych żądań terytorialnych. Populację Cyganów szacuje się na 12-14 mln. Współczesny podział Romów obejmuje cztery „arystokratyczne" grupy: Romowie, Manusze, Sinti; Kale - Gitanos. Zamieszkujący w Polsce Romowie należą do grupy Cyganów Karpackich (zwanych także Bergitka Roma), Polska Roma (tzw. Cyganie Nizinni), Kełderaszów i Lowarów. Cyganie Karpaccy zarzucili wędrówki kilka wieków temu, pozostałe grupy ciągle przemieszczają się, mimo wydanego 23 marca 1964 r. zakazu wędrowania - swoistego aktu „uszczęśliwienia" Cyganów. Szczególny talent muzyczny i taneczny, skłoniły część Cyganów do organizowania się w amatorskie czy półprofesjonalne zespoły artystyczne. Kontakty różnych grup cygańskich prowadzą do wzajemnego z

Imprezy

1. Hej kolęda, kolęda - Krakowiacy i Górale. Posiady poświęcone wspólnemu śpiewaniu kolęd przez osoby z Orawy i z Krakowa. W sobotę 10 stycznia 2009 w Muzeum zebrali się Orawianie i Krakowianie (w sumie około 100 osób), którzy śpiewanie kolęd rozpoczęli w nowo odbudowanym kościele przeniesionym z Tokarni, a potem przez wiele godzin kontynuowali kolędowanie w Czarnej Karczmie. W repertuarze, oprócz tradycyjnych polskich kolęd, znalazły się pastorałki orawskie. Sumiennie przygotowane śpiewniki zawierały nie tylko pierwsze dwie zwrotki, ale także dalsze, często dla większości nieznane. Oprawę muzyczną zapewnili Ilona Nieciąg, Krzysztof Leksyki wraz z uczniami Szkoły Muzycznej w Jabłonce. Współorganizatorzy: Orawska Szkoła Muzyczna, Orawskie Stowarzyszenie Artystyczne, Orawski Oddział Związku Podhalan.

2. Skubarki - zorganizowane 7 lutego 2009 wspólnie z Oddziałem Orawskim Związku Podhalan w Jabłonce nawiązują do zwyczaju gromadnego spędzania czasu Orawian w karnawale. Skubarki z muzyką i śpiewem odbyły się w Czarnej Karczmie . Uczestniczyło w nich około 40 osób. Starsi członkowie Związku Podhalan przypominali zwyczaje karnawałowe, opowiadali historie owiane legendą. Młodzież włączała się w śpiewanie regionalnych przyśpiewek oraz wykonywanie tradycyjnych orawskich tańców.

3. Tradycyjnie jak co roku w Muzeum OPE odbyło się stawianie moja przez pracowników celem podtrzymania tradycji. Moj w Muzeum był udekorowany wstążkami bibułowymi i dedykowany wszystkim pannom zwiedzającym Muzeum od 1maja do Zielonych Świątek.

4. Uroczyste otwarcie kościoła przeniesionego z Tokarni w dniu 18 maja 2009. Z muzyką orawską w rytm melodii Orawa, Orawa zaproszeni goście oraz licznie przybyli mieszkańcy Orawy zebrani na muzealnym dziedzińcu przeszli na teren zabytkowego kościoła, gdzie wszystkich zebranych przywitała dyrektor Muzeum i przedstawiła historię starań o pozyskanie kościoła. Zastępca dyrektora opowiedział dzieje kościoła w Tokarni przed jego translokacją. List gratulacyjny wraz z życzeniami sukcesów w inicjowaniu ważnych wydarzeń kulturalnych skierowany na ręce dyrektor Muzeum przez Wicemarszałka Województwa Małopolskiego pana Leszka Zegzdę odczytała radna wojewódzka pani Barbara Dziwisz, która w imieniu Zarządu Województwa Małopolskiego dokonała uroczystego otwarcia kościoła. Przecięcia wstęgi dokonali także Senator RP były Marszałek Województwa Małopolskiego pan Janusz Sepioł, kierownik Zespołu ds. Rozwoju Sektora Kultury w Departamencie Kultury i Dziedzictwa Narodowego pan Tomasz Krzaczyński oraz ksiądz proboszcz Tokarni i ksiądz proboszcz Zubrzycy Górnej. Oprawę muzyczną mszy świętej stanowił chór Przemienienia z Jabłonki oraz orkiestra dęta z Zubrzycy Górnej. Po nabożeństwie odbył się koncert kameralnego zespołu smyczkowego Da Camera. W uroczystości brało udział około 400 osób.

5. Święto Borówki -w ostatnią niedzielę, 26 lipca 2009 roku w Muzeum - Orawskim Parku Etnograficznym. Imprezę rozpoczęły pokazy tradycyjnych prac domowych, gospodarczych i rzemieślniczych. Było szatkowanie i kiszenie kapusty, ręczne pranie na tarze, darcie pierza, młócenie zboża cepami lub maszyną napędzaną konnym kieratem, czyszczenie ziarna za pomocą przetaków, wiejacki, oraz mielenie ziarna na żarnach. Można było zobaczyć klepanie kosy, powstawanie glinianych naczyń na kole garncarskim, uczestniczyć w procesie obróbki lnu lub wykonać kilka przełożeń wzorzystego, kolorowego kobierca, albo podpatrzyć tajniki powstawania bibułowych kwiatów, w kuźni zapoznać się z pracą kowala. Imprezie towarzyszyły liczne konkursy organizowane przez pracowników Babiogórskiego Parku Narodowego, Orawskiego Parku Etnograficznego, sołtysa wsi Zubrzyca Górna. W obiektach drewnianych w nowym sektorze Muzeum odbyła się degustacja potraw "Szlakiem tradycyjnych smaków. Na skansenowskiej scenie wystąpiła regionalna Orkiestra Dęta i zespół Skalniok z Zubrzycy Górnej, romski zespół "Szatra Roma", dziecięco - młodzieżowy zespół góralski "Tatry" z Ratułowa, Stowarzyszenie "ROTA", kapela regionalna „Roztoka" z Międzybrodzia Żywieckiego. Zainteresowaniem najmłodszych cieszył się program rozrywkowy "Bazyliszek". Dorośli bawili się przy piosenkach zespołu "MEDIUM". Współorganizatorem Święta Borówki było Orawskie Centrum Kultury w Jabłonce, Babiogórski Park Narodowy i Nadleśnictwo Nowy Targ. Imprezę zorganizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego i miejscowych sponsorów.

6. I Festiwal Muzyki Kameralnej w dniach 2,8,9 sierpnia 2009. W kościele pw. Matki Bożej Śnieżnej w Muzeum - Orawskim Parku Etnograficznym odbył się I Festiwal Muzyki Kameralnej. Koncerty: - Duo Sonore - duet skrzypcowy - "Muzyczna podróż przez epoki", "Wieczór muzyki wokalnej", "Chopin w Skansenie". Wykonawcy: Sabina Zapiór - sopran, Ilona Nieciąg - skrzypce, Anna Armatys - Borelli - wiolonczela, Gianfranco Borelli - altówka, Bartłomiej Kominek - fortepian, Krzysztof Leksycki - skrzypce.

7. Wieczór pieśni patriotycznych - w dniu 10 listopada 2009 roku w budynku Czarnej Karczmy. Uczestnicy wieczoru po raz drugi wspólnym śpiewaniem polskich pieśni patriotycznych uczcili Święto Niepodległości. Spotkanie rozpoczęto hymnem Gaude Mater Polonia, a zakończono Marszem Polonia. Każdy z uczestników otrzymał śpiewnik, co pozwalało na wyśpiewanie wszystkich zwrotek pieśni. Przybyli goście z Lipnicy Wielkiej, Jabłonki, Grona Pedagogiczne szkół. Uroczystość prowadzili Państwo Leksyccy, którzy wybrali i przygotowali repertuar pieśni patriotycznych na ten wieczór.

8. Zaduszki Orawskie - posiady, których celem jest wspominanie tych, którzy od nas odeszli, odbyły się dnia 21listopada 2009 roku. W 2009 roku wspomnieniami objęto organistów i kościelnych z orawskich parafii. Na Zaduszki przybyli członkowie Orawskiego Związku Podhalan oraz orawska muzyka w składzie: A. Dziubek z Orawki, K.Pieronek z Podwilka, B. i T. Misiniec z Zubrzycy Górnej. Obecna była także Pani Maria Łuka z Lipnicy Małej małżonka ś.p.Emila Łuki, jednej z osób wspominanych. Posiady rozpoczęto projekcją filmu „Droga do świętości ks. Ferdynanda Machaya", który jest patronem Orawskiego Oddziału, po czym zaproszono wszystkich na dzień 5 grudnia 2009 r. do Krakowa na seminarium poświęcone ks. Ferdynandowi z okazji 95 rocznicy urodzin. Następnie wspominano tych, którzy odeszli: 1) Ks.dr Stanisław Kracik z Orawki - sylwetkę prezentowała I. Holica, 2)Józef i Emil Łukowie z Lipnicy Małej organiści - prezentowała I. Bobis z Lipnicy Małej na podstawie opracowania B. Kozak-córki i wnuczki J. i E. Łuków, 3)Jan Czerwień organista z Orawki - prezentował A. Kwiecień, 4)Jan i Ferdynand Szlachta „zwoniorze" - prezentowała I. Bobis Lipnicy Małej na podstawie wspomnień Anieli i Anny Szlachta. 5) Karol Giądła kościelny z Jabłonki - prezentował M. Rutkowski na podstawie opracowania Jacka Giądły - wnuka Karola. 6)Augustyn Knechta kościelny z Podwilka-prezentował A. Kwiecień na podstawie opowiadania rożnych osób, 7)Ferdynand Kubacka i jego syn Ferdynand kościelni oraz Józef Kozak„zwoniorz" z Zubrzycy Dolnej -prezentowała W.Kubacka, 8)Jan Mszal organista z Zubrzycy Górnej wraz ze swoim ojcem kościelnym - prezentowała W. Kolenda. Następnie przywołano ku pamięci wspominanych nauczycieli, społeczników a wśród nich wójtów i naczelników gminy Jabłonka, na koniec zaś wszystkich muzykantów , którzy odeszli, m. in. tego, który osobiście grywał na Zaduszkach, czyli Mariana Smutka z Jabłonki. Zaduszki przebiegły w pełnej skupienia atmosferze i przywołaniu ku pamięci ludzi , którzy na naszej orawskiej ziemi żyli, tworzyli i służyli innym każdy na swój sposób...

Codziennie otwarte:

od 1 maja do 30 września w godz. 8.30 - 17.00

od 1 października do 30 kwietnia w godz. 8.30 - 14.30

Wejście najpóźniej godzinę przed zamknięciem

Nowe ceny biletów:

bilet normalny:

po starym sektorze 11 zł ,

po nowym sektorze 11 zł ,

po całym skansenie 18 zł ,

 

bilet ulgowy:

po starym sektorze 7 zł,

po nowym sektorze 7 zł,

po całym skansenie 12 zł,

Po skansenie oprowadza przewodnik bez dodatkowych opłat

Muzeum jest nieczynne:

- Nowy Rok,

- 1-szy dzień Wielkanocy,

- Boże Ciało,

- Wszystkich Świętych,

- 25 grudnia,

 

Autor: Dariusz Cieśla
Źródło: Dariusz Cieśla
Data publikacji: 2012-05-07 23:50:00
Wyszukaj ofertę
 
Cena: - - - PLN
Trwa ładowanie...
Więcej opcji